Fiyat eğrisi neden bu kadar değişti
Türkiye’de kurulu güneş gücü Ağustos 2026 itibarıyla 27,9 GW’a ulaştı. Bu, toplam kurulu gücün yaklaşık %22’si ve büyük kısmı lisanssız, yani fiyat sinyaline tepki vermeyen üretim. Bahar aylarında talep düşük, hidroloji ve rüzgâr güçlüyken öğle saatlerinde arz talebi aşıyor ve PTF taban fiyat olan sıfıra yaklaşıyor. Güneş battığında ise sistem akşam puantını doğal gaz ve ithal kömürle karşılıyor.
Sonuç, piyasada geçirdiğim yirmi yılı aşkın sürede gördüğüm en dik günlük fiyat eğrisi. 2025’in tamamında saat 12:00 ortalaması yaklaşık 1.500 TL/MWh, 19:00 ortalaması 3.250 TL/MWh civarındaydı. Nisan 2026’da öğle ortalaması 99 TL/MWh’e indi; akşam ortalaması ise 3.129 TL/MWh’te kaldı.
Bu grafik bir bataryanın gelir potansiyelini gösteriyor, ama tek başına yatırım kararı için yeterli değil. Arbitraj gelirini üç şey belirler: spread’in kendisi, bu spread’in ne kadarının önceden öngörülebildiği ve pozisyonun GÖP ile GİP arasında nasıl bölündüğü.
Arbitrajın aritmetiği
Brüt spread, en pahalı saatlerle en ucuz saatler arasındaki farktır. Batarya için anlamlı olan ise net marjdır: çevrim verimliliği kaybı ve her çevrimin bataryanın ömründen tükettiği pay düşüldükten sonra kalan tutar.
Net marj = E × P_deşarj − (E ÷ η) × P_şarj − E × C_deg
Verimlilik kaybı, ucuz saatte şarj edildiğinde neredeyse önemsizdir. Şarj fiyatı 100 TL/MWh iken %15 kayıp 15 TL’ye denk gelir. Kış aylarında şarj fiyatı 2.000 TL/MWh’in üzerindeyken aynı kayıp 300 TL’yi aşar ve zaten dar olan spread’in önemli bir kısmını tüketir.
Aşağıdaki tablo, 1 MW / 4 MWh bir bataryanın günde tek çevrimle ve kusursuz öngörü varsayımıyla elde edebileceği teorik net marjı gösteriyor. Şarj için günün en ucuz dört saatinin, deşarj için en pahalı dört saatinin aylık ortalaması kullanıldı.
Şarj ve deşarj fiyatları TL/MWh. Varsayımlar: η = %85 (yaklaşık 4,7 MWh şarj), degradasyon maliyeti 350 TL/MWh, günde tek çevrim. Kusursuz öngörü bir üst sınırdır; gerçek operasyonda bu değerin tamamı yakalanamaz.
Aynı batarya, aynı piyasada, Aralık’tan Nisan’a yaklaşık altı kat daha fazla net marj üretiyor. Bu mevsimsellik, finansman modelinde yıllık ortalama spread yerine aylık profil kullanılması gerektiğini gösteriyor. Kredi kuruluşlarının ilk sorduğu soru da genellikle bu: en zayıf çeyrekte borç servisi karşılanabiliyor mu?
GÖP: Kararın büyük kısmı bir gün önceden verilir
Gün Öncesi Piyasası, Türkiye’de spot elektrik ticaretinin omurgası. 2025’te GÖP’te 229,9 TWh eşleşme gerçekleşti; GİP’te bu rakam 16,2 TWh’te kaldı. Batarya için bu derinlik, büyük hacimleri fiyatı fazla oynatmadan alıp satabilmek anlamına geliyor.
GÖP’te teklifler teslimattan bir gün önce saat 12:30’a kadar verilir, sonuçlar 14:00’te açıklanır. Batarya operatörü bu noktada ertesi günün 24 saati için bir şarj-deşarj planı kurar. Bu planın kalitesi iki şeye bağlıdır: fiyat tahmini ve teklif yapısı.
Saatlik teklifler esneklik sunar ama bir saatin eşleşip diğerinin eşleşmemesi riskini taşır. Akşam deşarj teklifi eşleşip öğle şarj teklifi eşleşmezse, batarya fiziksel olarak karşılayamayacağı bir pozisyonla kalır. Blok ve esnek teklifler bu bağımlılığı kısmen yönetir. Pratikte iyi bir GÖP stratejisi, bataryanın şarj durumunu (SoC) teklifin bir parçası olarak ele alır.
Spread’i sınırlayan iki kural da burada devreye girer. Fiyat tabanı sıfırdır; Türkiye’de negatif fiyat yoktur. 15–16 Şubat 2026’da PTF 15 saatten uzun süre sıfırda kaldı; 1 Haziran – 24 Temmuz 2026 arasında 40 saat 1 TL/MWh veya altında oluştu. Negatif fiyatlı piyasalarda batarya şarj olurken de gelir elde edebilir; Türkiye’de bu kalem yok.
Tavan tarafında EPDK’nın belirlediği azami fiyat var. 2025 başında 3.000 TL/MWh olan limit Nisan 2025’te 3.400’e, 4 Nisan 2026’da 4.500 TL/MWh’e yükseltildi. Bu değişiklik arbitraj potansiyelini doğrudan artırdı: Nisan 2026’da 37 saatte PTF 4.000 TL/MWh’i aştı.
GİP: İkinci şans, sınırlı derinlik
Gün İçi Piyasası, teslimattan önceki gün saat 18:00’de açılır ve her kontrat için teslimattan 60 dakika öncesine kadar sürekli işlem görür. GÖP’teki tek fiyatlı müzayededen farklı olarak GİP’te her işlem kendi fiyatından gerçekleşir.
Batarya için GİP üç işe yarar. Birincisi, GÖP sonrasında değişen hava tahmini veya bir santral arızası fiyatı yeniden şekillendirdiğinde planı güncellemek. İkincisi, GÖP’te sattığı enerjiyi GİP’te daha ucuza geri alıp bataryayı daha değerli bir saate saklamak. Üçüncüsü, GÖP’te bilerek açık bırakılan kapasiteyi teslimata yakın fiyat sıçramalarında değerlendirmek.
GİP büyüyor. 1 Haziran – 22 Temmuz 2026 arasında yaklaşık 2.344 GWh hacimde 936 bin işlem gerçekleşti. Yine de saat başına düşen derinlik GÖP ile kıyaslanamayacak kadar düşük; 50 MW’lık bir emir bazı saatlerde fiyatı belirgin biçimde hareket ettirebilir.
GİP’te yüksek fiyat görmek, o fiyattan büyük hacim satabilmek anlamına gelmez.
GÖP ile GİP arasında pozisyon dağılımı
Asıl strateji sorusu şu: bataryanın kapasitesinin ne kadarı GÖP’te kesinleştirilmeli, ne kadarı GİP için açık bırakılmalı? Açık bırakılan her megavat bir opsiyon gibi davranır. Bu opsiyonun değeri, GÖP ile GİP fiyatları arasındaki farkın oynaklığına bağlıdır.
Deneyimimiz, bu oranın sabit tutulmaması gerektiğini gösteriyor. Bahar aylarında öğle saatleri neredeyse her gün sıfıra yakın oluştuğunda şarj tarafı GÖP’te büyük ölçüde kesinleştirilebilir. Belirsizlik akşam tarafındadır: rüzgârın beklenenden güçlü estiği veya talebin düşük kaldığı bir akşam deşarj fiyatını düşürür. Bu nedenle deşarj kapasitesinin bir kısmını GİP için açık bırakmak çoğu zaman mantıklıdır.
Kış aylarında durum tersine döner. Spread darken GİP’teki birkaç yüz liralık hareket günlük marjın tamamını belirleyebilir. Bu dönemde bataryanın daha az, ama daha seçici çalışması genellikle daha doğrudur. Her çevrim ömür maliyeti taşıdığı için, marjın degradasyon maliyetini karşılamadığı günlerde bataryayı hiç çalıştırmamak da bir stratejidir.
Yaz verisi, aynı mevsim içinde bile tek tip bir gün olmadığını gösteriyor. 54 günün 14’ünde en yüksek fiyat en düşük fiyatın beş katının altında kaldı; 23 günde ise yirmi katını aştı. Pozisyon dağılımı her gün, o günün beklenen eğrisine göre yeniden kurulmalı.
Dengesizlik: Arbitrajın görünmeyen maliyeti
GÖP ve GİP’te alınan pozisyon fiziksel olarak yerine getirilmezse fark dengesizlik olarak uzlaştırılır. Enerji fazlası olan taraf MIN(PTF, SMF) × (1 − l), enerji açığı olan taraf MAX(PTF, SMF) × (1 + k) üzerinden işlem görür. 1 Ocak 2026’dan itibaren k ve l katsayıları her uzlaştırma döneminde sistemin yönüne göre belirleniyor: sistemle aynı yönde sapan taraf için %6, ters yönde sapan taraf ve dengedeki sistem için %3.
Bu asimetri batarya için önemli. Arıza, SoC hesaplama hatası veya inverter kısıtı nedeniyle akşam puantında taahhüt ettiği deşarjı yapamayan batarya, sistem de açıktaysa günün en pahalı fiyatının %6 fazlasından enerji almış sayılır. Arbitraj modelinde emre amadelik varsayımı, en az spread varsayımı kadar dikkatli kurulmalı.
Aynı mekanizma bir fırsat da yaratır. Bir yenilenebilir santrale bağlı veya aynı portföydeki batarya, santralin tahmin sapmalarını dengeleyerek dengesizlik maliyetini azaltabilir. Bu, arbitraj gelirine eklenen ama çoğu fizibilitede ayrı gösterilmeyen bir değer kalemidir.
Spread’in geleceği
Yatırım kararı bugünkü spread’e göre değil, 10–15 yıllık spread beklentisine göre verilir. Bu beklentiyi şekillendiren dört etken var.
Temel varsayımımız, önümüzdeki üç ila beş yılda spread’in yüksek kalacağı, sonrasında depolama kapasitesi arttıkça kademeli olarak daralacağı yönünde. Bu kendi kendini sınırlayan bir piyasa. Fizibilitede düz bir spread varsayımı yerine, sistemdeki depolama kapasitesine bağlı bir daralma eğrisi kullanılmalı.
Devreye giren her yeni batarya, bir sonrakinin arbitraj marjını azaltır.
Yatırımcı açısından
Saf arbitraj gelirine dayanan bir batarya projesi, doğası gereği tüccar (merchant) riski taşır. Gelirin büyük kısmı birkaç bahar ve yaz ayında yoğunlaşır; kış ayları zayıf geçer. Bu profil, sabit taksitli bir proje finansmanı yapısıyla her zaman uyumlu değildir.
Bu nedenle arbitrajı tek başına değil, gelir katmanlarından biri olarak değerlendiriyoruz. Yan hizmetler daha istikrarlı bir kapasite geliri sunar: 27 Nisan – 3 Mayıs 2026 haftasında sekonder frekans kontrolü ağırlıklı ortalama kapasite fiyatı 3.361,6 TL/MW·saat oluştu. Ancak yan hizmete ayrılan kapasite aynı saatte arbitraj için kullanılamaz. Hangi saatte hangi piyasanın daha değerli olduğu her gün yeniden hesaplanmalı.
Frekans olarak yönettiğimiz bataryaların teklif stratejisini her gün, ertesi günün fiyat ve üretim tahminlerine göre yeniden kuruyoruz. GÖP pozisyonunu, GİP için açık bırakılacak kapasiteyi ve yan hizmetlere ayrılacak payı tek bir optimizasyon içinde belirliyoruz.
