Elektrik piyasası sözlüğü

Abone grubu

Tüketicinin mesken, ticarethane, sanayi, tarımsal faaliyetler veya aydınlatma gibi tarife grubundaki yeri. Dağıtım şirketi tarafından belirlenir.

Açık pozisyon

Fiyatı henüz sabitlenmemiş ve piyasa fiyatına açık kalan hacim.

Ağırlıklı Ortalama Fiyat

GİP’te bir kontrat için gerçekleşen işlemlerin hacimle ağırlıklandırılmış ortalama fiyatı. Gün içi fiyat seviyesini izlemek için kullanılır.

Aktif enerji bedeli

Tüketilen elektriğin birim fiyatla çarpılmasıyla oluşan fatura kalemi. Tedarikçiler arasında farklılaşan kalemdir.

Ana kaynak

Birden çok kaynaklı tesiste lisansın dayandığı birincil enerji kaynağı. Sisteme verilen aktif güç, ana kaynağa dayalı ünitelerin kabulü yapılmış elektriksel kurulu gücünü aşamaz.

Arbitraj

Düşük fiyattan alınan enerjinin yüksek fiyattan satılması. Bataryalar enerjiyi ucuz saatlerde depolayıp pahalı saatlerde vererek arbitraj yapar.

Arıza bildirimi

Santralin arıza nedeniyle programına uyamayacağını TEİAŞ’a bildirmesi.

Asgari fiyat limiti

GÖP ve DGP’de verilebilecek en düşük teklif fiyatı. 0 TL/MWh olarak uygulandığı için Türkiye’de negatif elektrik fiyatı oluşmaz.

Aylık mahsuplaşma

Lisanssız tesiste üretim ve tüketimin bir ay boyunca toplamlar üzerinden netleştirilmesi. 2026’dan itibaren yalnızca mesken abonelerine uygulanıyor.

Azami fiyat limiti

GÖP ve DGP’de verilebilecek en yüksek teklif fiyatı. EPDK’nın 14459 sayılı kararıyla 4 Nisan 2026’dan itibaren 4.500 TL/MWh olarak uygulanmaktadır.

Azami uzlaştırma fiyatı

2022–2023 döneminde kaynak bazında uygulanan ve PTF ile arasındaki farkın destekleme havuzunda toplandığı geçici fiyat mekanizması.

Bağlantı anlaşması

Bir tesisin iletim veya dağıtım sistemine bağlanma koşullarını düzenleyen anlaşma.

Bağlantı kapasitesi

Bir tesisin şebekeye verebileceği veya şebekeden çekebileceği azami güç. Bağlantı anlaşmasıyla belirlenir.

Batarya enerji depolama sistemi

Elektriği kimyasal olarak depolayıp gerektiğinde şebekeye veren sistem. GÖP ve GİP arbitrajı, frekans kontrolü ve dengelemeden gelir elde eder.

Baz yük

Teslimat döneminin her saatinde aynı miktarda enerji teslimini öngören ürün profili. Standart vadeli kontratların çoğu baz yük esaslıdır.

Birden çok kaynaklı (hibrit) üretim tesisi

Farklı kaynakların aynı bağlantı noktasından şebekeye bağlandığı ve tek lisans kapsamında değerlendirildiği tesis. Yardımcı kaynak ana kaynağa dönüştürülemez.

Birleşik yenilenebilir üretim tesisi

Tamamı yenilenebilir birden fazla kaynaktan üretim yapan tesis. Sisteme verilen net enerji, kaynakların fiyatlarından en düşük olanı üzerinden YEKDEM’de değerlendirilir.

Biyokütle santrali

Tarımsal atık, hayvansal atık ve çöp gazı gibi organik kaynaklardan elektrik üreten santral. Kurulu gücü Ağustos 2026 sonunda 2.424 MW’tır.

Blok teklif

GÖP’te ardışık birden fazla saati tek fiyat ve miktarla kapsayan teklif. Ya tamamı kabul edilir ya da tamamı reddedilir.

Cayma hakkı

Tüketimi düşük serbest tüketicinin ikili anlaşmanın kurulduğu veya yenilendiği tarihten itibaren 14 gün içinde gerekçe göstermeden ve bedel ödemeden anlaşmadan çekilme hakkı.

Çevrim

Bataryanın bir tam şarj ve bir tam deşarj yapması. Garanti koşulları yıllık çevrim sayısını sınırlar.

Dağıtım bedeli

Elektriğin dağıtım şebekesiyle taşınmasının EPDK tarafından belirlenen bedeli. Hangi tedarikçi seçilirse seçilsin aynıdır.

Dağıtım sistemi

Elektriğin orta ve alçak gerilimle tüketicilere ulaştırıldığı şebeke. Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmıştır.

Dağıtım şirketi

Bir dağıtım bölgesinde şebekeyi işleten, sayaç okuyan ve arıza hizmeti veren lisanslı şirket. Arızalar için 186 numaralı hattan ulaşılır.

Degradasyon

Bataryanın kullanım ve zamanla kapasite kaybetmesi. Her çevrimin bir yıpranma maliyeti vardır.

Değişken yenilenebilir enerji

Üretimi hava koşullarına bağlı olarak değişen rüzgâr ve güneş gibi kaynaklar.

Dengeden Sorumlu Grup

Birden fazla piyasa katılımcısının dengesizliklerini tek bir grup altında birleştirdiği yapı. 2026’dan itibaren bireysel dengesizlik oranı %5’i aşan katılımcının dengesizliği kendisine yansıtılır.

Dengeden sorumlu taraf

Kendisinin ve varsa grubundaki katılımcıların dengesizliklerinden mali olarak sorumlu olan piyasa katılımcısı.

Dengeleme birimi

DGP’ye teklif verebilecek ve talimat alabilecek nitelikteki üretim, tüketim veya depolama birimi.

Dengeleme Güç Piyasası

TEİAŞ’ın gerçek zamanda arz ve talebi dengelemek için dengeleme birimlerinin yük alma ve yük atma tekliflerini kullandığı piyasa. Azami fiyat limiti GÖP ile aynıdır.

Dengeleme talimatı

TEİAŞ’ın DGP tekliflerine göre dengeleme birimlerine verdiği YAL veya YAT talimatı. Talimatlar teklif fiyatından ödenir.

Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği

GÖP, GİP, DGP, dengesizlik ve uzlaştırma kurallarını düzenleyen yönetmelik. Son değişiklik 29 Aralık 2025 tarihli ve 33122 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.

Dengesizlik fiyatı

Enerji dengesizliğinin uzlaştırıldığı fiyat. Eksik üretimde MAX(V, PTF, SMF) × (1 + k), fazla üretimde MIN(PTF, SMF) × (1 − l) formülüyle hesaplanır.

Dengesizlik katsayıları (k ve l)

Dengesizlik fiyatında kullanılan katsayılar. 1 Ocak 2026’dan itibaren sistem yönüne göre belirlenir: katılımcı sistemle aynı yönde saparsa %6, ters yönde saparsa %3.

Depolama Faaliyetleri Yönetmeliği

Elektrik Piyasasında Depolama Faaliyetleri Yönetmeliği; üretime ve tüketime bütünleşik, müstakil, şebeke işletmecisi ve lisanssız tesis depolamasını düzenler. 29 Aralık 2025 değişikliği 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girdi.

Depolama süresi

Bataryanın kurulu gücüyle kaç saat boyunca enerji verebileceği; MWh kapasitenin MW güce oranıdır.

Depolamalı elektrik üretim tesisi

Depolama tesisi kurmayı taahhüt eden yatırımcının, depolama kapasitesi kadar RES veya GES için TEİAŞ yarışması olmadan ön lisans alabildiği model. Temmuz 2026 itibarıyla 568 projede 28.592 MW ön lisans süreci tamamlandı.

Elektrik Piyasası Kanunu

Türkiye elektrik piyasasının temel kanunu. Lisanslı faaliyetleri, piyasa yapısını ve EPDK’nın yetkilerini düzenler.

Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği

Önlisans ve lisans türlerini, başvuru şartlarını ve tadil süreçlerini düzenleyen yönetmelik.

Elektrik tüketim vergisi

Belediyeye aktarılan ve aktif enerji bedeli üzerinden hesaplanan vergi. Sanayi abonelerinde %1, mesken ve ticarethanede %5’tir.

Emisyon Ticaret Sistemi

Sera gazı emisyonlarının izin belgeleriyle sınırlandığı ve ticaretinin yapıldığı sistem. Türkiye ETS’si için EPDK 2026 işlem bedellerini belirledi.

Emre amade kapasite

Bir santralin belirli bir dönemde fiilen kullanıma hazır olan kapasitesi.

Enerji açığı

Sistemde tüketimin üretimi aştığı ve TEİAŞ’ın net olarak yük alma talimatı verdiği durum. Bu durumda SMF genellikle PTF’nin üzerindedir.

Enerji alım anlaşması

Bir üreticinin ürettiği enerjinin uzun vadeli olarak belirli bir fiyat formülüyle satın alındığı sözleşme. Kurumsal tüketicilerle yapılanlara kurumsal PPA denir.

Enerji dengesizliği

Bir katılımcının uzlaştırma döneminde sattığı ve aldığı enerji ile fiilen ürettiği veya tükettiği enerji arasındaki fark. PTF ve SMF’ye bağlı fiyattan uzlaştırılır.

Enerji fazlası

Sistemde üretimin tüketimi aştığı ve TEİAŞ’ın net olarak yük atma talimatı verdiği durum. Bu durumda SMF genellikle PTF’nin altındadır.

Enerji fonu

Eskiden aktif enerji bedeli üzerinden tahsil edilen ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na aktarılan pay. 7346 sayılı Kanun’la TRT payıyla birlikte 1 Ocak 2022’den itibaren elektrik faturalarından kaldırıldı.

Enerji Piyasaları İşletme A.Ş.

GÖP, GİP, VEP ve Organize YEK-G piyasalarını işleten, uzlaştırma ve faturalamayı yürüten piyasa işletmecisi.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu

Elektrik, doğal gaz, petrol ve LPG piyasalarını düzenleyen ve denetleyen bağımsız kurum. Lisans verir, tarifeleri onaylar ve piyasa kurallarını belirler.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı

Enerji politikasını belirleyen bakanlık. Kurulu güç istatistiklerini ve YEKA yarışmalarını yayımlar.

EPİAŞ Şeffaflık Platformu

PTF, SMF, GİP işlemleri, üretim, tüketim ve yan hizmet verilerinin kamuya açık olarak yayımlandığı EPİAŞ platformu.

Esnek teklif

GÖP’te belirli bir miktarı belirli bir fiyat koşuluyla sunan ve eşleşeceği saati algoritmaya bırakan teklif türü.

Esneklik

Bir varlığın üretimini veya tüketimini fiyat ya da sistem ihtiyacına göre hızla değiştirebilme yeteneği.

Fatura dönemi

Uzlaştırmanın yapıldığı ve faturaların düzenlendiği bir aylık dönem.

Faturaya esas uzlaştırma bildirimi

Bir fatura dönemine ait kesinleşmiş uzlaştırma sonuçlarını içeren bildirim. Ağustos 2026 dönemi için 15 Eylül’de yayımlandı.

Fiyat farkı (spread)

İki saat, iki piyasa ya da iki vade arasındaki fiyat farkı. Bataryanın arbitraj geliri günlük düşük ve yüksek fiyatlı saatler arasındaki spread’e bağlıdır.

Fiyat riski

Spot fiyatların açık pozisyon aleyhine hareket etmesi riski.

Fiyat riskinden korunma (hedge)

Gelecekteki fiyat hareketlerinin etkisini azaltmak için vadeli kontrat veya ikili anlaşma ile fiyatın önceden sabitlenmesi.

Fiziki teslimat

Vadeli işlemin vade sonunda enerjinin fiilen teslim edilmesiyle sonuçlanması. VEP kontratları fiziki teslimatlıdır.

Geçici kabul

Tamamlanan üretim veya depolama tesisinin işletmeye uygunluğunun yetkili kurum tarafından tespit edilmesi.

Gelir katmanları

Bir depolama varlığının arbitraj, yan hizmetler ve dengeleme gibi farklı piyasalardan elde ettiği gelirlerin birlikte yönetilmesi. Aynı kapasite aynı saatte iki kez satılamaz.

Gidiş-dönüş verimi

Bataryadan deşarj edilen enerjinin şarj edilen enerjiye oranı.

Gigavat

Güç birimi; 1.000 MW’a eşittir.

Görevli tedarik şirketi

Bir dağıtım bölgesinde serbest olmayan tüketicilere ve son kaynak tüketicilerine elektrik satmakla yükümlü tedarik şirketi.

Gün İçi Piyasası

Teslimattan önceki gün saat 18:00’de açılan ve her kontratın teslimat saatinden 60 dakika öncesine kadar sürekli işlem gördüğü piyasa. GÖP sonrasında değişen pozisyonları düzeltmek için kullanılır.

Gün Öncesi Piyasası

EPİAŞ’ın işlettiği, ertesi günün her saati için alış ve satış tekliflerinin toplandığı tek fiyatlı müzayede piyasası. Teklifler teslimattan bir gün önce saat 12:30’a kadar verilir, sonuçlar 14:00’te açıklanır.

Güneş enerjisi santrali

Güneş ışığını fotovoltaik panellerle elektriğe dönüştüren santral. Türkiye’de güneş kurulu gücü Ağustos 2026 sonunda 27.914 MW’a, toplamın %22’sine ulaştı.

Günlük avans ödemesi

GÖP ve GİP işlemlerinin ay sonu uzlaştırması beklenmeden günlük olarak ödenmesi ve tahsil edilmesi.

Hacim riski

Gerçekleşen üretim veya tüketimin satılan ya da sözleşmede öngörülen miktardan sapması riski.

Hidroelektrik santrali

Suyun potansiyel enerjisini elektriğe dönüştüren santral. 32.331 MW ile Türkiye’nin en büyük kurulu güç kaynağıdır.

I-REC

Uluslararası yenilenebilir enerji sertifika standardı. Türkiye’de YEK-G ile birlikte yenilenebilir tüketimin belgelenmesinde kullanılır.

İhtiyaç fazlası enerji

Lisanssız tesiste mahsuplaşma sonrası tüketimin üzerinde şebekeye verilen enerji. Yönetmeliğe göre yıllık üretim tüketimin en fazla iki katı olabilir; aşan kısım bedelsiz devredilir.

İkili anlaşma

İki piyasa katılımcısının elektriğin hacmini, profilini, süresini ve fiyatını serbestçe belirlediği sözleşme. Miktarlar EPİAŞ’a bildirilir ve uzlaştırmada dikkate alınır.

İleti Yönetim Sistemi

Ticari elektronik ileti onay ve retlerinin kaydedildiği ulusal sistem. Gerçek kişilere ileti göndermek için önceden onay gerekir.

İletim kısıtı

İletim hatlarının kapasite sınırı nedeniyle enerjinin bölgeler arasında serbestçe akamaması. Kısıt nedeniyle verilen talimatlar 1 kodlu etiket alır.

İletim sistemi

Elektriğin yüksek gerilimle santrallerden dağıtım sistemine ve büyük tüketicilere taşındığı şebeke; TEİAŞ tarafından işletilir.

İletim tarifesi

TEİAŞ iletim sisteminin kullanımı için uygulanan, EPDK onaylı bedeller. 2026 tarifeleri EPDK’nın 14204 sayılı kararıyla onaylandı.

Jeotermal enerji santrali

Yer altındaki ısıdan elektrik üreten santral. Kurulu gücü Ağustos 2026 sonunda 1.798 MW’tır.

Kademeli fiyat sabitleme

Satılacak hacmin tamamı yerine bölümlerinin farklı zamanlarda ve vadelerde fiyatlanması. Fiyat riskini zamana yayar.

Kapasite bedeli

Rezerv olarak ayrılan kapasite için ödenen bedel. Frekans kontrol hizmetlerinde TL/MW cinsinden ödenir.

Kapasite faktörü

Bir santralin belirli bir dönemde ürettiği enerjinin, aynı dönemde tam kapasiteyle çalışsaydı üreteceği enerjiye oranı.

Kapasite mekanizması

Arz güvenliği için belirli santrallere TEİAŞ tarafından kapasite ödemesi yapılmasını sağlayan mekanizma.

Karşı taraf riski

Bir işlemin karşı tarafının ödeme veya teslimat yükümlülüğünü yerine getirmemesi riski.

Katma değer vergisi

Elektrik faturasının toplamı üzerinden alınan vergi. Mesken ve tarımsal sulamada %10, sanayi ve ticari abonelerde %20’dir.

Kaynak payı

Bir kaynağın toplam kurulu güç içindeki payı. Ağustos 2026 sonunda yenilenebilir kaynakların payı %62,9, güneş ve rüzgârın toplam payı %34,2’dir.

Kesinleşmiş Gün Öncesi Üretim/Tüketim Programı

Dengeleme birimlerinin GÖP sonuçlarına göre ertesi gün için saatlik olarak TEİAŞ’a bildirdiği üretim veya tüketim programı.

Kesinleştirilmiş Uzlaştırma Dönemi Üretim Planı

Gün içi değişiklikler sonrasında her uzlaştırma dönemi için kesinleşen üretim planı. KÜPST hesabında gerçekleşen üretim bu planla karşılaştırılır.

Kesinleştirilmiş Üretim Planından Sapma Tutarı

Üretim tesislerinin kesinleştirilmiş üretim planından tolerans bandını aşan sapmaları için ödediği bedel. Tolerans bandı kaynak türüne göre Kurul kararıyla belirlenir; enerji dengesizliğine ek bir maliyettir.

Kilovatsaat

Bir kilovat gücün bir saat boyunca kullanılmasıyla oluşan enerji miktarı. Faturalar ve tüketici limitleri kWh cinsindendir.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu

6698 sayılı kanun; tedarikçilerin müşteri, fatura ve sayaç verilerini işlerken uyması gereken kuralları belirler.

Kompanzasyon

Reaktif enerjiyi dengelemek için tesise kurulan kondansatör veya reaktör sistemi.

Kurul kararı

EPDK Kurulu tarafından alınan ve Resmî Gazete’de yayımlanan düzenleyici karar. Fiyat limitleri, katsayılar ve tarifeler Kurul kararlarıyla belirlenir.

Kurulca belirlenen katsayı

Son kaynak tedarik tarifesinde PTF ve YEKDEM toplamına uygulanan katsayı. 2026’da mesken için 1,05, diğer gruplar için 1,0938’dir (EPDK 13912 sayılı karar).

Kurulu güç

Bir santralin veya ülkenin toplam üretim kapasitesi. Türkiye’nin kurulu gücü Ağustos 2026 sonunda 126.944 MW’tır.

Lisans

EPDK’nın üretim, tedarik, toplayıcılık, dağıtım ve iletim faaliyetleri için verdiği izin.

Lisanssız tesis depolaması

1 Ocak 2026’dan itibaren lisanssız üretim tesislerinin kurduğu depolama tesisleri için tanımlanan ayrı kategori; Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği’ndeki şartlara tabidir.

Lisanssız üretim

Lisans almadan, öncelikle kendi tüketimini karşılamak amacıyla kurulan üretim tesisleri. Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği ile düzenlenir.

Lisanssızdan lisanslıya geçiş kararı

Anayasa Mahkemesi’nin 26 Kasım 2025 tarihli kararıyla lisans alma bedeline ilişkin hüküm 10 Aralık 2026’da yürürlükten kalkıyor; yeni düzenleme yapılmazsa lisanssızdan lisanslı üretime geçiş mekanizması uygulanamayacak.

Marjinal fiyatlama

Eşleşen en son (en pahalı kabul edilen) teklifin fiyatının o saatte eşleşen tüm işlemlere uygulanması. GÖP’te PTF bu yöntemle oluşur.

Megavat

Güç birimi; 1.000 kilovata eşittir. Santrallerin ve depolama tesislerinin kurulu gücü MW cinsinden ifade edilir.

Megavatsaat

Bir megavat gücün bir saat boyunca üretilmesi veya tüketilmesiyle oluşan enerji miktarı; 1.000 kWh’e eşittir. Toptan piyasada fiyatlar TL/MWh cinsindendir.

Merkezi karşı taraf

Organize piyasada alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı alıcı rolünü üstlenerek karşı taraf riskini yöneten kuruluş. VİOP’ta bu rolü Takasbank üstlenir.

Milli Yük Tevzi Merkezi

TEİAŞ bünyesinde iletim sisteminin gerçek zamanlı işletimini ve dengelemesini yürüten merkez.

Müstakil elektrik depolama tesisi

Bir üretim veya tüketim tesisine bağlı olmadan doğrudan şebekeye bağlanan depolama tesisi. Tedarik veya toplayıcı lisansı kapsamında ve en az 2 MW kurulu güçle kurulabilir.

Nakdi uzlaşma

Vadeli bir işlemin fiziki teslimat yerine, sözleşme fiyatı ile referans fiyat arasındaki farkın ödenmesiyle kapanması.

Negatif dengesizlik

Katılımcının sattığından az üretmesi veya aldığından fazla tüketmesi. Eksik enerji MAX(V, PTF, SMF) × (1 + k) fiyatından uzlaştırılır.

Negatif fiyat

Üreticinin enerji satmak için ödeme yaptığı fiyat seviyesi. Asgari fiyat limiti 0 TL/MWh olduğundan Türkiye’de oluşmaz; fazla arzda PTF sıfırda kalır.

Nehir tipi HES

Depolama kapasitesi sınırlı, akarsu debisine bağlı üretim yapan hidroelektrik santral.

Net talimat hacmi

Bir uzlaştırma dönemindeki 0 kodlu YAL ve YAT talimatlarının net toplamı. Sistem yönünü belirler.

Net yük

Toplam tüketimden rüzgâr ve güneş gibi değişken yenilenebilir üretimin çıkarılmasıyla kalan ve diğer santrallerce karşılanması gereken yük.

Organize sanayi bölgesi

Sanayi tesislerinin toplu olarak yer aldığı bölge. Dağıtım lisansı sahibi OSB’ler kendi bölgelerinde dağıtım faaliyeti yürütebilir.

Organize toptan elektrik piyasaları

Elektriğin alım satımının piyasa işletmecisi tarafından organize edildiği piyasaların genel adı: GÖP, GİP, VEP ve Organize YEK-G Piyasası bu kapsamdadır.

Organize YEK-G Piyasası

YEK-G belgelerinin EPİAŞ’ta alınıp satıldığı organize piyasa. 2026 tarifesinde işlem ücreti 1,00 TL/MWh, yıllık katılım ücreti 3.000 TL’dir.

Otomatik Sayaç Okuma Sistemi

Sayaç verilerinin uzaktan ve saatlik olarak okunmasını sağlayan sistem.

Otomatik üretim kontrolü

TEİAŞ’ın sekonder frekans kontrolüne katılan birimlere gönderdiği otomatik güç ayar sinyali.

Ölçüm noktası

Enerjinin ölçüldüğü ve uzlaştırmada dikkate alındığı fiziksel nokta. Serbest tüketiciler her ölçüm noktası için ayrı tedarikçi seçebilir.

Ön uzlaştırma bildirimi

EPİAŞ’ın faturaya esas uzlaştırmadan önce katılımcılara yayımladığı ve itiraz imkânı veren bildirim. Ağustos 2026 dönemi için 11 Eylül’de yayımlandı.

Önlisans

Üretim tesisi kurmak isteyen tüzel kişiye, izin ve onayların alınması için belirli bir süre verilen ön izin.

Ördek eğrisi

Güneş üretiminin öğle saatlerinde net talebi düşürmesi ve akşam saatlerinde hızla artırmasıyla oluşan günlük net yük eğrisi. Öğle ve akşam fiyatları arasındaki farkı açıklar.

Piyasa katılımcısı

EPİAŞ’a kayıtlı olarak organize piyasalarda işlem yapan ve uzlaştırmaya tabi lisans sahibi tüzel kişi.

Piyasa Takas Fiyatı

Gün Öncesi Piyasası’nda ertesi günün her saati için arz ve talebin eşleştiği noktada oluşan saatlik elektrik fiyatı. Türkiye elektrik piyasasının referans fiyatıdır; ikili anlaşmalar, vadeli kontratlar ve dengesizlik hesapları PTF’ye göre kurulur.

Piyasaya erişim

Bir üretim veya depolama varlığının elektrik piyasasına hangi ticari modelle ve hangi kanaldan satış yapacağının kurulması.

Planlı ve plansız kesinti

Bakım veya arıza nedeniyle elektriğin kesilmesi. Kesintiler dağıtım şirketinin sorumluluğundadır ve tedarikçi seçiminden etkilenmez.

Portföy

Bir katılımcının ya da toplayıcının birlikte yönettiği üretim, tüketim ve depolama varlıklarının bütünü.

Portföy kaydı

Tedarikçinin serbest tüketicinin sayacını EPİAŞ sisteminde kendi portföyüne eklemesi.

Pozisyon

Bir katılımcının belirli bir saat veya dönem için satın aldığı ve sattığı enerji arasındaki net fark.

Pozitif dengesizlik

Katılımcının sattığından fazla üretmesi veya aldığından az tüketmesi. Fazla enerji MIN(PTF, SMF) × (1 − l) fiyatından uzlaştırılır.

Primer frekans kontrolü

Frekanstaki sapmaya saniyeler içinde otomatik tepki veren rezerv hizmeti. Katılımcıya TL/MW cinsinden kapasite bedeli ödenir.

Profil riski

Üretim veya tüketimin saatlik dağılımının sözleşme profilinden ya da fiyat profilinden farklı olması riski.

Profil uygulaması

Saatlik ölçümü olmayan tüketicilerin aylık tüketiminin, EPDK onaylı profil katsayılarıyla saatlere dağıtılması.

Proje finansmanı

Bir enerji yatırımının, projenin kendi nakit akışı teminat gösterilerek finanse edilmesi. Gelirin öngörülebilirliği finansmanın temel koşuludur.

Puant

Elektrik talebinin ve genellikle fiyatın en yüksek olduğu saat dilimi. Üç zamanlı tarifede 17:00–22:00 arası puant kabul edilir.

Puant dışı saatler

Talebin ve genellikle fiyatın düşük olduğu saatler. Bataryalar bu saatlerde şarj ederek puant saatlerde deşarj eder.

Reaktif enerji

İş görmeyen, gerilim ile akım arasındaki faz farkından doğan enerji. Belirlenen sınırları aşan reaktif tüketim ayrıca bedellendirilir.

Reaktif güç kontrolü

Gerilimin istenen sınırlarda tutulması için reaktif güç üretimi veya tüketiminin ayarlanmasını sağlayan yan hizmet.

Resmî Gazete

Kanun, yönetmelik ve Kurul kararlarının yayımlanarak yürürlüğe girdiği resmi yayın organı.

Rezervuarlı HES

Suyu depolayarak üretimini yüksek fiyatlı saatlere kaydırabilen barajlı hidroelektrik santral.

Rüzgâr enerjisi santrali

Rüzgâr türbinleriyle elektrik üreten santral. Rüzgâr kurulu gücü Ağustos 2026 sonunda 15.434 MW’tır.

Saatlik mahsuplaşma

Lisanssız tesiste üretilen ve tüketilen enerjinin her saat için ayrı netleştirilmesi. 2 Nisan 2026 tarihli değişiklikle 1 Mayıs 2026’dan itibaren mesken aboneleri dışında uygulanıyor.

Saatlik teklif

GÖP’te belirli bir saat için verilen fiyat-miktar çiftlerinden oluşan teklif türü. Her saat ayrı değerlendirilir.

Sayaç

Elektriğin üretim veya tüketim miktarını ölçen cihaz. Sayaç okuma ve bakım dağıtım şirketinin sorumluluğundadır.

Sekonder frekans kontrolü

TEİAŞ’ın otomatik üretim kontrolü sinyaliyle frekansı ve komşu sistemlerle alışverişi programlanan değere getiren rezerv hizmeti. SFK’ya ayrılan kapasite aynı saatte başka piyasaya teklif edilemez.

Serbest tüketici

İçinde bulunulan veya bir önceki takvim yılındaki tüketimi EPDK’nın belirlediği limiti aşan ve tedarikçisini seçebilen tüketici. 2026 limiti 500 kWh’tir (EPDK 14039 sayılı karar).

Serbest tüketici limiti

Tedarikçi seçme hakkı için gereken asgari yıllık tüketim. 2024’te 950 kWh, 2025’te 750 kWh, 2026’da 500 kWh’tir.

Sıfır fiyatlı saatler

PTF’nin asgari fiyat limiti olan 0 TL/MWh’te oluştuğu saatler. Güneş üretiminin yüksek olduğu bahar günlerinde öğle saatlerinde görülür.

Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması

AB’nin ithal ürünlerin karbon içeriğine göre bedel uygulayan mekanizması. Türkiye’den AB’ye ihracat yapan sanayiciler için yenilenebilir enerji belgelemesi önem kazanır.

Sistem frekansı

Elektrik sisteminin çalışma frekansı; Türkiye’de nominal değer 50 Hz’dir. Üretim ve tüketim dengesizliği frekansı değiştirir.

Sistem kullanım anlaşması

İletim veya dağıtım sisteminin kullanım koşullarını ve bedellerini düzenleyen anlaşma.

Sistem Marjinal Fiyatı

Her saat için net talimat yönündeki 0 kodlu dengeleme talimatlarından belirlenen fiyat. Sistem dengedeyse PTF’ye eşittir; dengesizlik fiyatının hesaplanmasında kullanılır.

Sistem yönü

Bir uzlaştırma döneminde sistemin enerji açığı, enerji fazlası veya dengede olma durumu. Net talimat hacmine göre belirlenir ve dengesizlik katsayılarını etkiler.

Son Kaynak Tedarik Tarifesi

Yıllık tüketimi belirlenen sınırı aşan ve ikili anlaşması olmayan tüketicilere uygulanan tarife. Enerji bedeli gün bazında (PTF + YEKDEM) × KBK ile hesaplanır. 2026 sınırları: mesken 4.000 kWh, tarımsal faaliyetler 150 milyon kWh, diğer gruplar 15.000 kWh.

Son kaynak tedariki

İkili anlaşması olmayan veya tedarikçisi piyasadan çıkan tüketicilere görevli tedarik şirketinin sağladığı tedarik. Tüketimi sınırı aşanlara son kaynak tedarik tarifesi uygulanır.

Sönümleme

Bir portföydeki santrallerin ters yönlü sapmalarının birbirini dengeleyerek toplam dengesizliği azaltması.

Spot piyasa

Teslimata yakın dönemde, GÖP ve GİP’te gerçekleşen kısa vadeli elektrik ticareti.

Sürekli ticaret

Alış ve satış emirlerinin tek fiyatlı müzayede yerine anlık olarak eşleştiği işlem yöntemi. GİP ve VEP sürekli ticaret esasına göre işler; her işlem kendi fiyatından gerçekleşir.

Şarj durumu

Bataryanın o anda depoladığı enerjinin kapasitesine oranı. Frekans kontrolüne katılan bataryalar şarj durumunu belirli bir aralıkta tutmalıdır.

Şebeke emisyon faktörü

Şebekeden tüketilen bir MWh elektriğe karşılık gelen ortalama karbon emisyonu.

Takasbank

Organize elektrik piyasası işlemlerinde teminat ve nakit takasını yürüten kuruluş; VİOP’ta merkezi karşı taraftır.

Talep tarafı katılımı

Tüketicilerin veya toplayıcıların tüketimlerini sistem ihtiyacına göre azaltarak dengelemeye veya kapasite sağlamaya katılması.

Talimat etiketi

Talimatın verilme nedenini gösteren kod: 0 enerji dengeleme, 1 iletim kısıtı, 2 yan hizmet. SMF yalnızca 0 kodlu talimatlardan belirlenir.

Tedarik lisansı

Elektriğin toptan veya perakende alım satımına izin veren lisans. Sahibi serbest tüketicilere satış yapabilir ve müstakil depolama tesisi kurabilir.

Tedarikçi değişikliği

Serbest tüketicinin elektriğini başka bir tedarikçiden almaya başlaması. Yeni tedarikçi kaydı ayın 6’sından önceki son iş günü saat 24:00’a kadar EPİAŞ’a girerse geçiş izleyen ayın ilk günü gerçekleşir; bağlantı ve sayaç değişmez.

TEİAŞ bağlantı yarışması

Bir bölgede bağlantı kapasitesinden fazla başvuru olduğunda kapasitenin yarışmayla tahsis edilmesi. Depolamalı tesis modelinde ön lisans için bu yarışma aranmaz.

Tek zamanlı tarife

Günün her saatinde aynı enerji fiyatının uygulandığı tarife yapısı.

Teklif fiyatından ödeme

Talimat verilen birimin kendi teklif fiyatından ödendiği fiyatlama yöntemi. DGP talimatları bu yöntemle uzlaştırılır.

Teminat

Piyasa katılımcısının yükümlülüklerini güvence altına almak için sunduğu nakit, banka teminat mektubu veya diğer değerler.

Teravatsaat

Enerji birimi; bir milyon MWh’e eşittir. Yıllık piyasa hacimleri TWh cinsinden ifade edilir. 2025’te GÖP’te 229,9 TWh enerji eşleşti.

Tezgâhüstü piyasa

Organize piyasa dışında, taraflar arasında doğrudan veya aracı kurum üzerinden yapılan elektrik işlemleri. Karşı taraf riskini taraflar yönetir.

Ticari işletmeye geçiş

Santralin geçici kabulünün ardından üretime ve piyasaya başlaması.

Tolerans bandı

KÜPST hesabında, kesinleştirilmiş üretim planından bedelsiz kabul edilen sapma oranı. Kaynak türüne göre EPDK tarafından belirlenir.

Toplayıcı

Toplayıcı lisansıyla birden fazla tesisi tek portföyde piyasaya taşıyan şirket. Toplayıcılık Faaliyeti Yönetmeliği 1 Ocak 2025’ten itibaren yürürlüktedir; toplayıcı portföy düzeyinde dengesizlik ve KÜPST sorumluluğu üstlenir.

Toplayıcılık Faaliyeti Yönetmeliği

Elektrik Piyasasında Toplayıcılık Faaliyeti Yönetmeliği; Resmî Gazete 17 Aralık 2024, sayı 32755. Portföydeki üretim tesisleri için toplam 2.000 MW kurulu güç sınırı öngörür; bunun 500 MW’ı lisanssız tesislere ayrılabilir.

Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği

Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği; ikili anlaşmaların asgari şartlarını, faturalamayı, cayma ve fesih haklarını düzenler.

Tüketim tesisine bütünleşik depolama

Bir tüketim tesisinin bağlantı noktasında kurulan depolama tesisi. OSB içindeki depolama tesisleri de bu kapsamda kabul edilir.

Tüketimi düşük serbest tüketici

Yıllık tüketimi 100.000 kWh’ın altında olan serbest tüketici. Bu tüketiciler için belirli süreli anlaşmalar en fazla 3 yıl olabilir, 14 gün cayma hakkı ve sözleşme öncesi bilgilendirme zorunludur.

Türkiye Elektrik İletim A.Ş.

İletim sistemini işleten, gerçek zamanlı dengelemeyi yürüten ve DGP ile yan hizmetleri yöneten sistem işletmecisi.

Ulusal tarife

Serbest olmayan ve son kaynak sınırının altında kalan tüketicilere uygulanan, EPDK onaylı düzenlenmiş tarife.

Uzlaştırma

Piyasa işlemlerinden doğan alacak ve borçların sayaç verileriyle hesaplanıp kesinleştirilmesi. Aylık fatura dönemleri üzerinden EPİAŞ tarafından yapılır.

Uzlaştırma dönemi

Dengesizlik ve diğer uzlaştırma hesaplarının yapıldığı zaman birimi. Türkiye’de uzlaştırma dönemi bir saattir.

Uzlaştırmaya Esas Veriş-Çekiş Birimi

Uzlaştırma hesaplarının yapıldığı, bir veya birden fazla ölçüm noktasından oluşan veriş-çekiş birimi.

Üç zamanlı tarife

Gündüz (06:00–17:00), puant (17:00–22:00) ve gece (22:00–06:00) saatleri için ayrı enerji fiyatı uygulanan tarife yapısı.

Üretim kısıtlaması

Şebeke veya bağlantı sınırları nedeniyle santralin üretebileceğinden daha az enerji vermesi.

Üretim lisansı

Elektrik üretim tesisi kurmak ve işletmek için verilen lisans.

Üretim tahmini

Hava durumu ve tesis verileriyle santralin saatlik üretiminin önceden hesaplanması. Tahmin doğruluğu dengesizlik maliyetini doğrudan belirler.

Üretim tesisine bütünleşik depolama

Bir üretim tesisiyle aynı bağlantı noktasında kurulan depolama ünitesi. Şebekeden çekilip yeniden verilen enerji, tesisin teşvik ve alım garantilerinden yararlanmaz.

Üretime dayalı alım

Santralin gerçekleşen üretiminin, miktarı önceden sabitlenmeden belirlenen fiyat formülüyle satın alındığı alım modeli. Hacim riski alıcıya geçer.

V birim fiyatı

Eksik üretim dengesizlik fiyatında PTF ve SMF ile birlikte karşılaştırılan, Kurul kararıyla belirlenen birim fiyat. Başlangıç değeri 150 TL/MWh’tir.

Vadeli Elektrik Piyasası

EPİAŞ’ın işlettiği, gelecek dönemler için aylık, çeyreklik ve yıllık elektrik kontratlarının fiziki teslimatlı olarak işlem gördüğü piyasa. 2026 tarifesinde işlem ücreti 3,00 TL/MWh’tir.

Vadeli kontrat

Gelecekteki bir teslimat dönemi için fiyatın bugünden sabitlendiği sözleşme. Fiyat riskini azaltır, hacim riskini ortadan kaldırmaz.

Varlık yönetimi

Bir üretim veya depolama varlığının üretim, pozisyon, dengesizlik, uzlaştırma ve ticari operasyonlarının bütüncül yönetimi.

VİOP elektrik vadeli işlem sözleşmeleri

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda işlem gören, nakdi uzlaşmalı elektrik kontratları. Vade sonunda ilgili dönemin PTF ortalamasına göre fark üzerinden kapanır.

Yakalama oranı

Yakalanan fiyatın aynı dönemin ortalama PTF’sine oranı. Santralin üretim profilinin fiyat açısından değerini gösterir.

Yakalanan fiyat

Bir santralin ürettiği enerjiyi fiilen sattığı saatlerin üretimle ağırlıklandırılmış ortalama fiyatı. Güneş santrallerinde öğle fiyatları düştüğü için günlük ortalama PTF’nin altında kalabilir.

Yan hizmet sertifikası

Bir birimin yan hizmet sağlayabileceğini, performans testleriyle belirlenen parametrelerle gösteren belge.

Yan hizmetler

Sistemin güvenli işletimi için enerji dışında tedarik edilen hizmetler: primer ve sekonder frekans kontrolü, reaktif güç kontrolü, talep tarafı katılımı ve oturan sistemin toparlanması.

Yan Hizmetler Piyasası

TEİAŞ’ın frekans kontrol rezervlerini saatlik ve blok tekliflerle tedarik ettiği ve uzlaştırmasının EPİAŞ tarafından aylık yayımlandığı süreç.

Yardımcı kaynak

Birden çok kaynaklı tesiste ana kaynağa eklenen ikinci kaynak, örneğin RES sahasına kurulan GES. Ana kaynağı rüzgâr olan tesisler yardımcı kaynakta uygulanan 100 MW sınırından muaftır.

YEK belgesi

Bir üretim tesisinin yenilenebilir enerji kaynağına dayalı olduğunu gösteren ve YEKDEM’e katılım için gerekli belge.

YEKDEM fiyatı

1 Temmuz 2021 – 31 Aralık 2030 arasında işletmeye giren YEK belgeli tesislerde TL olarak uygulanan ve ABD doları cinsinden taban ile tavana bağlı fiyat. Güncel fiyatlar EPİAŞ tarafından duyurulur.

YEKDEM maliyeti

YEKDEM kapsamındaki alımların piyasa değerini aşan kısmının tüketilen her MWh’e düşen payı. EPDK aylık tahminlerini yayımlar; son kaynak tarifesinde PTF’ye eklenir.

YEKDEM sonrası dönem

On yıllık YEKDEM süresi dolan lisanslı santrallerin satış kanalını ve fiyatını kendisinin belirlediği dönem.

Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanı

Bakanlık tarafından belirlenen ve yarışmayla yatırımcılara tahsis edilen büyük ölçekli yenilenebilir enerji alanları.

Yenilenebilir Enerji Kaynak Garanti Belgesi

Bir megavatsaat elektriğin yenilenebilir kaynaktan üretildiğini gösteren elektronik belge. EPİAŞ tarafından düzenlenir; her 1 MWh için bir belge verilir ve tüketimde kullanıldığında itfa edilir.

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması

YEK belgeli tesislerin ürettiği enerjinin belirli bir süre boyunca sabit fiyattan alındığı destek mekanizması. Maliyeti tüm tedarikçilere tüketim payına göre yansıtılır.

Yerli aksam destek fiyatı

YEKDEM kapsamında yurt içinde üretilmiş aksam kullanan tesislere belirli bir süre uygulanan ek fiyat.

Yeşil tarife

Tüketicinin tamamen yenilenebilir kaynaklı enerji satın almasını sağlayan, YEK-G belgesiyle desteklenen tarife seçeneği.

Yük alma

TEİAŞ’ın bir dengeleme biriminden üretimini artırmasını veya tüketimini azaltmasını istediği talimat. Sistem enerji açığındayken verilir.

Yük atma

TEİAŞ’ın bir dengeleme biriminden üretimini azaltmasını veya tüketimini artırmasını istediği talimat. Sistem enerji fazlasındayken verilir.

10 yıl sonrası alım fiyatı

YEKDEM’deki 10 yıllık süresini tamamlayan lisanssız tesislerin ihtiyaç fazlası için 11415 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’yla belirlenen fiyat: lisanslı tesisler için güncel YEKDEM fiyatının %90’ı, saatlik PTF’yi geçmemek üzere. Görevli tedarik şirketi satın almak zorundadır.

186 Alo Elektrik Arıza

Dağıtım şirketlerinin arıza ve kesinti bildirim hattı. Tedarikçi değişikliğinden etkilenmez.